Odmowa udzielenia kredytu przez bank często wydaje się niespodziewana. Wnioskodawca ma stałe dochody, pracuje, nie dostrzega poważnych problemów ze swoimi finansami, a mimo to zamiast pozytywnej decyzji otrzymuje odmowę.
Przyczyna nie zawsze tkwi w samym wniosku. Na decyzję instytucji finansowej mogą wpływać dane oraz zachowania finansowe, które kształtowały się na długo przed ubieganiem się o nowe finansowanie.
Materiały Scorector dotyczące historii kredytowej i scoringu pokazują, że znaczenie mogą mieć wcześniejsze kredyty i pożyczki, terminowość ich spłaty, aktualne zadłużenie, wykorzystanie limitów kredytowych, liczba nowych wniosków, a nawet długotrwały brak aktywnej historii kredytowej.
Dlatego przygotowanie do zaciągnięcia nowego kredytu w praktyce może rozpocząć się nie w dniu wypełnienia wniosku bankowego, lecz znacznie wcześniej.
Wysokie dochody same w sobie nie gwarantują pozytywnej decyzji.
Podczas oceny klienta instytucja finansowa analizuje, czy będzie on w stanie terminowo regulować nowe zobowiązanie. Konkretne kryteria oraz modele oceny różnią się w zależności od banku, jednak istotne miejsce w tym procesie zajmuje historia kredytowa.
W Polsce jednym z kluczowych źródeł takich informacji jest Biuro Informacji Kredytowej (BIK). Gromadzone są tam dane dotyczące kredytów, pożyczek i innych zobowiązań, a także informacje o sposobie ich spłaty.
Jednocześnie BIK nie podejmuje decyzji o przyznaniu kredytu. Ostatecznej oceny dokonuje konkretna instytucja finansowa zgodnie z własnymi kryteriami.
Dlatego dwie osoby osiągające takie same dochody nie muszą otrzymać takiej samej decyzji. Znaczenie ma nie tylko to, ile dana osoba zarabia obecnie, ale również jej ogólna sytuacja finansowa oraz historia regulowania wcześniejszych zobowiązań.
Jedną z oczywistych przyczyn problemów z historią kredytową jest nieterminowa spłata wcześniejszych zobowiązań.
Nie warto jednak oceniać sytuacji wyłącznie według zasady: „kredyt został już zamknięty, więc problemu nie ma”.
Scorector zwraca uwagę, że informacje dotyczące spłaconych zobowiązań w określonych sytuacjach mogą nadal być uwzględniane przy ocenie historii kredytowej. Dotyczy to szczególnie przypadków poważniejszych opóźnień w spłacie.
Dlatego całkowita spłata kredytu kilka miesięcy lub lat temu nie zawsze oznacza, że wcześniejsza historia tego zobowiązania przestała mieć znaczenie.
Z drugiej strony sama obecność zamkniętego kredytu w BIK również nie oznacza problemu. Warto sprawdzić jego status, historię płatności oraz to, czy informacje te są dostępne instytucjom finansowym podczas oceny nowego wniosku.
Możliwa jest również inna sytuacja: klient całkowicie spłacił zobowiązanie wobec banku, ale w jego historii kredytowej status kredytu jeszcze się nie zmienił.
Scorector opisuje przypadki, w których spłacony kredyt przez pewien czas nadal widnieje w BIK. Przyczyną może być na przykład to, że informacja o zamknięciu zobowiązania nie została jeszcze zaktualizowana.
Nie oznacza to automatycznie, że w historii kredytowej znajduje się błąd. Dane nie są przekazywane i aktualizowane natychmiast.
Jednak przed złożeniem ważnego wniosku – na przykład o wysoki kredyt konsumpcyjny lub kredyt hipoteczny – warto sprawdzić, czy wszystkie wcześniejsze zobowiązania mają prawidłowy status.
Taką weryfikację lepiej przeprowadzić przed złożeniem wniosku w banku niż dopiero po otrzymaniu odmowy.
Problemem nie musi być opóźnienie w spłacie.
Nawet jeśli wszystkie płatności są regulowane terminowo, bank ocenia aktualne obciążenie finansowe klienta. Kilka kredytów, pożyczek, zakupów na raty, kart kredytowych oraz dostępnych limitów tworzy pełniejszy obraz jego zobowiązań.
Dlatego dana osoba może mieć bardzo dobrą historię terminowych spłat, a jednocześnie ograniczone możliwości uzyskania kolejnego finansowania ze względu na istniejące już obciążenie budżetu.
Scorector w swoich materiałach zwraca również uwagę na wykorzystanie dostępnych limitów kredytowych. Regularne wykorzystywanie znacznej części dostępnego limitu może być oceniane pod kątem ryzyka inaczej niż sytuacja, w której klient posiada rezerwę finansową i nie wykorzystuje dostępnego finansowania w maksymalnym stopniu.
Po pierwszej odmowie może pojawić się pokusa, aby od razu złożyć wnioski w kilku kolejnych bankach z nadzieją, że przynajmniej jeden z nich zgodzi się udzielić kredytu.
Scorector zaleca jednak ograniczenie liczby nowych wniosków o finansowanie.
Powód jest prosty: historia kredytowa zawiera nie tylko informacje o zaciągniętych i spłaconych zobowiązaniach. Zapytania związane z nowymi wnioskami również mogą być elementem oceny klienta.
Dlatego zamiast składać serię kolejnych wniosków po otrzymaniu odmowy, warto najpierw sprawdzić własną historię kredytową i ustalić, jakie czynniki mogą wpływać na jej ocenę.
Intuicyjnie może się wydawać, że osoba, która przez wiele lat nie korzystała z kredytów, jest idealnym klientem dla banku.
Nie zawsze tak jest.
Scorector zwraca uwagę na inny problem – po długiej przerwie historia kredytowa może zawierać niewiele aktualnych informacji, na podstawie których instytucja finansowa mogłaby ocenić zachowanie klienta.
Podobna sytuacja może dotyczyć młodych osób, które wcześniej w ogóle nie korzystały z produktów kredytowych.
Brak negatywnej historii i posiadanie pozytywnej historii kredytowej to nie to samo.
Dlatego historię kredytową warto traktować jako coś, co buduje się stopniowo, a nie jako wskaźnik, o którym należy przypomnieć sobie dopiero przed większym zakupem.
Jeśli w najbliższym czasie planujesz ubiegać się o kredyt, przygotowania warto rozpocząć od analizy własnej sytuacji.
Przed złożeniem wniosku w banku warto:
Nie gwarantuje to pozytywnej decyzji banku, ponieważ każda instytucja stosuje własną metodologię oceny ryzyka i zdolności kredytowej. Taka weryfikacja pozwala jednak wcześniej zauważyć potencjalne problemy, jeszcze przed złożeniem wniosku.
Scorector pomaga zrozumieć, jak działa scoring kredytowy, jakie czynniki mogą brać pod uwagę banki oraz co można zrobić już dziś, aby zwiększyć swoje szanse na uzyskanie kredytu w przyszłości.
Jeśli planujesz w przyszłości złożyć wniosek o kredyt, warto zacząć od bezpłatnego sprawdzenia swojego profilu kredytowego. Pozwala to lepiej zrozumieć aktualną sytuację i zwrócić uwagę na czynniki, które mogą wpływać na ocenę ze strony instytucji finansowych.
W razie potrzeby można dołączyć do programu „Recepta na zdrowe finanse”. W ramach programu użytkownik dokonuje 5 regularnych płatności, które są odnotowywane w BIK jako pozytywne wpisy. W ten sposób można stopniowo budować historię kredytową i potwierdzać terminowe wywiązywanie się ze zobowiązań finansowych.
Takie rozwiązanie może być szczególnie przydatne dla osób, które mają niewystarczającą historię kredytową lub chcą wcześniej przygotować swój profil kredytowy przed przyszłym wnioskiem. Jednocześnie pozytywne wpisy w BIK nie gwarantują otrzymania kredytu – ostateczną decyzję zawsze podejmuje bank lub inna instytucja finansowa zgodnie z własnymi kryteriami.
Najważniejszy wniosek jest taki, że proces prowadzący do decyzji banku nie zaczyna się w momencie kliknięcia przycisku „Złóż wniosek”.
Na ocenę mogą wpływać decyzje finansowe podjęte znacznie wcześniej: sposób spłaty poprzednich kredytów, liczba aktywnych zobowiązań, sposób wykorzystywania limitów kredytowych oraz częstotliwość ubiegania się o nowe finansowanie.
Dlatego sprawdzanie historii kredytowej dopiero po otrzymaniu odmowy jest spóźnioną reakcją. Znacznie praktyczniej jest kontrolować ją wcześniej, szczególnie jeśli w przyszłości planowany jest większy kredyt.
Właśnie w tym kontekście Scorector proponuje spojrzeć na historię kredytową nie jak na formalność przed złożeniem wniosku, lecz jako na element długoterminowego zarządzania własnymi finansami.
Ostateczną decyzję kredytową bank podejmuje samodzielnie. Jednak dane, które zobaczy podczas oceny klienta, w dużej mierze kształtują się jeszcze przed momentem złożenia wniosku.
