Osiągnięcie 18 roku życia to ważny moment w życiu młodego człowieka. Wraz z pełnoletnością pojawia się większa niezależność, ale także odpowiedzialność finansowa. Wiele osób w tym wieku po raz pierwszy zaczyna samodzielnie zarządzać pieniędzmi, zakłada konto w banku, podejmuje pierwszą pracę lub studiuje i dorabia.
To także moment, w którym pojawiają się pierwsze oferty kredytowe, zakupy na raty czy różnego rodzaju usługi finansowe. Dla wielu młodych ludzi jest to zupełnie nowy świat, dlatego warto zrozumieć podstawowe zasady funkcjonowania finansów osobistych, aby uniknąć błędów, które mogą mieć konsekwencje przez wiele lat.
Co warto wiedzieć o kredytach po 18 roku życia
Po ukończeniu 18 lat można w Polsce legalnie podpisywać umowy finansowe, w tym umowy kredytowe. Banki oraz instytucje finansowe oferują młodym klientom różne produkty, od kont osobistych, przez karty kredytowe, aż po kredyty gotówkowe czy zakupy ratalne.
Jednym z najważniejszych elementów systemu finansowego jest Biuro Informacji Kredytowej, które gromadzi dane o historii kredytowej klientów. Każdy kredyt, rata czy karta kredytowa może zostać tam odnotowana. Informacje te są później wykorzystywane przez banki podczas oceny wniosku o finansowanie.
Dla młodych osób często problemem nie jest zła historia kredytowa, ale jej brak. Bank nie ma wtedy informacji, czy dana osoba jest wiarygodnym klientem. Dlatego pierwsze produkty finansowe są zazwyczaj niewielkie i mają ograniczone limity.
Najczęściej spotykane pierwsze produkty finansowe to:
-
zakupy na raty w sklepach internetowych lub stacjonarnych
-
karta kredytowa z niskim limitem
-
niewielki kredyt gotówkowy
-
usługi typu kup teraz, zapłać później
Warto pamiętać, że nawet niewielkie zobowiązanie finansowe jest traktowane tak samo poważnie jak duży kredyt.
Najczęstsze błędy finansowe młodych osób
Brak doświadczenia sprawia, że młodzi ludzie często uczą się finansów metodą prób i błędów. Niestety niektóre z tych błędów mogą mieć długotrwałe konsekwencje.
Zakupy ponad możliwości
Łatwy dostęp do rat i kredytów sprawia, że zakup drogiego telefonu, komputera czy sprzętu gamingowego wydaje się prosty. Problem pojawia się wtedy, gdy miesięczne zobowiązania zaczynają przekraczać realne możliwości finansowe.
Brak planowania budżetu
Wiele osób nie kontroluje dokładnie swoich wydatków. Małe płatności, takie jak kawa, subskrypcje, aplikacje czy jedzenie na mieście, mogą w skali miesiąca stworzyć dużą kwotę.
Spóźnione płatności
Nawet niewielkie opóźnienie w spłacie raty może zostać odnotowane w bazach kredytowych i wpłynąć na ocenę wiarygodności finansowej.
Zbyt szybkie korzystanie z wielu produktów
Posiadanie jednocześnie kilku rat, karty kredytowej i pożyczki może doprowadzić do utraty kontroli nad finansami.
Brak wiedzy o kosztach kredytu
Nie każdy zwraca uwagę na takie elementy jak:
-
RRSO
-
prowizja
-
ubezpieczenie kredytu
-
opłaty dodatkowe
To właśnie one często decydują o realnym koszcie zobowiązania.
Jak uniknąć problemów z długami
Odpowiedzialne podejście do finansów pozwala uniknąć wielu problemów w przyszłości. Istnieje kilka zasad, które pomagają utrzymać stabilność finansową.
Kontrola zobowiązań
Eksperci finansowi często wskazują, że wszystkie raty razem nie powinny przekraczać około 30 procent miesięcznego dochodu.
Tworzenie oszczędności
Nawet niewielkie kwoty odkładane regularnie mogą stworzyć fundusz bezpieczeństwa. Dzięki temu w nagłej sytuacji nie trzeba korzystać z drogich pożyczek.
Sprawdzanie instytucji finansowych
Rynek finansowy w Polsce nadzoruje Komisja Nadzoru Finansowego. Warto upewnić się, czy dana firma działa legalnie i jest wiarygodna.
Czytanie umów
Dokładne zapoznanie się z warunkami umowy może uchronić przed nieprzyjemnymi niespodziankami.
Podejmowanie przemyślanych decyzji
Zakupy na raty czy kredyt powinny być decyzją świadomą, a nie impulsywną reakcją na promocję.
Budowanie historii kredytowej od zera
Dobra historia kredytowa może być bardzo ważna w przyszłości. Jest szczególnie istotna przy ubieganiu się o większe finansowanie, na przykład kredyt hipoteczny lub leasing.
Pierwszym krokiem jest zazwyczaj otwarcie konta bankowego i regularne korzystanie z niego. Stałe wpływy pokazują instytucjom finansowym stabilność dochodów.
Drugim krokiem może być niewielkie zobowiązanie, na przykład zakup sprzętu na raty. Kluczowe jest jednak terminowe spłacanie wszystkich należności.
Warto również pamiętać o rozsądnym korzystaniu z limitów kredytowych. Wysokie wykorzystanie limitu może być postrzegane jako sygnał ryzyka.
Historia kredytowa buduje się stopniowo. Regularne spłaty przez rok lub dwa mogą znacząco poprawić wiarygodność finansową młodej osoby.
Narzędzia pomagające kontrolować budżet
Rozwój technologii sprawił, że zarządzanie finansami jest dziś znacznie łatwiejsze niż jeszcze kilka lat temu. Wiele banków oferuje aplikacje mobilne z funkcjami analizy wydatków i planowania budżetu.
Do popularnych banków w Polsce należą między innymi:
-
PKO Bank Polski
-
mBank
-
ING Bank Śląski
Ich aplikacje umożliwiają między innymi:
-
podział wydatków na kategorie
-
analizę miesięcznych kosztów
-
ustawienie celów oszczędnościowych
-
kontrolę subskrypcji i płatności cyklicznych
Jedną z popularnych metod planowania finansów jest zasada 50/30/20. Polega ona na podziale dochodów na trzy części:
- 50% podstawowe potrzeby
- 30% wydatki dodatkowe i przyjemności
- 20% oszczędności lub inwestycje
Dzięki takiemu podejściu łatwiej utrzymać równowagę między bieżącymi wydatkami a budowaniem bezpieczeństwa finansowego.
Streaming, gry, aplikacje małe miesięczne opłaty potrafią się szybko sumować. Regularne sprawdzanie aktywnych subskrypcji pomaga ograniczyć zbędne wydatki.
Podsumowanie
Wejście w dorosłość to moment, w którym zaczynamy podejmować własne decyzje finansowe. Dla wielu młodych ludzi jest to pierwszy kontakt z systemem bankowym, kredytami oraz odpowiedzialnością za własny budżet.
Rozsądne korzystanie z produktów finansowych, kontrola wydatków oraz budowanie pozytywnej historii w Biuro Informacji Kredytowej mogą znacząco ułatwić przyszłość.
Im wcześniej młoda osoba nauczy się zarządzać pieniędzmi, tym większa szansa na stabilność finansową, brak problemów z zadłużeniem oraz większe możliwości w przyszłości.
